Gen BCMO1 – czy Twój organizm potrafi przekształcić beta-karoten w witaminę A?

Beta-karoten jest jednym z najważniejszych źródeł witaminy A w naszej diecie. Jednak nie każdy organizm potrafi efektywnie przekształcić go w aktywną formę tej witaminy.

Za tę przemianę odpowiada enzym kodowany przez gen BCMO1. Jeżeli jego aktywność jest obniżona, nawet dieta bogata w warzywa może nie dostarczać organizmowi odpowiedniej ilości witaminy A.

Dlaczego witamina A jest tak ważna?

Witamina A odgrywa kluczową rolę w wielu procesach biologicznych. Odpowiada między innymi za:

• prawidłowe funkcjonowanie wzroku,
• kondycję skóry i błon śluzowych,
• prawidłową pracę układu odpornościowego,
• procesy hormonalne i produkcję czerwonych krwinek.

Jednym z najbardziej znanych objawów jej niedoboru jest tzw. kurza ślepota, czyli pogorszenie widzenia po zmroku.

Jak działa gen BCMO1?

Gen BCMO1 koduje enzym odpowiedzialny za przekształcanie beta-karotenu w retinol – aktywną formę witaminy A.

Beta-karoten dostarczamy głównie z dietą, spożywając:

• marchew,
• dynię,
• słodkie ziemniaki,
• zielone warzywa liściaste.

Jednak u części osób enzym BCMO1 działa mniej efektywnie. Szacuje się, że nawet co trzecia osoba może posiadać wariant genetyczny, który ogranicza zdolność przekształcania beta-karotenu w witaminę A.

Co się dzieje, gdy konwersja beta-karotenu jest zaburzona?

Jeżeli aktywność enzymu BCMO1 jest obniżona, może dochodzić do sytuacji, w której:

• w organizmie rośnie poziom beta-karotenu,
• jednocześnie pojawia się niedobór aktywnej witaminy A.

Badania naukowe wskazują, że niektóre warianty genu BCMO1 mogą obniżać efektywność przekształcania beta-karotenu nawet o 50–60%.

W takiej sytuacji sama dieta bogata w warzywa może nie być wystarczająca, aby pokryć zapotrzebowanie organizmu na witaminę A.

Co jeszcze wpływa na przyswajanie beta-karotenu?

Na wykorzystanie beta-karotenu przez organizm wpływają również inne czynniki, między innymi:

• zawartość tłuszczu w diecie,
• rodzaj spożywanych warzyw,
• masa ciała i poziom tkanki tłuszczowej.

Witamina A należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, dlatego spożywanie warzyw bogatych w beta-karoten wraz z niewielką ilością tłuszczu poprawia jej wykorzystanie przez organizm.

Czy suplementacja beta-karotenu jest zawsze bezpieczna?

Beta-karoten często stosowany jest jako suplement diety ze względu na swoje właściwości przeciwutleniające.

Jednak u osób z niektórymi wariantami genu BCMO1 może dochodzić do jego nadmiernego gromadzenia się w organizmie.

Badania wskazują również, że wysokie dawki beta-karotenu mogą zwiększać ryzyko nowotworów płuc u osób palących papierosy.

Dlatego przed rozpoczęciem suplementacji warto sprawdzić, czy organizm prawidłowo metabolizuje tę substancję.

Jak sprawdzić, czy Twój organizm prawidłowo wykorzystuje witaminę A?

Najbardziej precyzyjną metodą jest badanie genetyczne genu BCMO1. Pozwala ono określić, czy Twój organizm efektywnie przekształca beta-karoten w witaminę A.

Poznanie swojego profilu genetycznego może pomóc lepiej dopasować dietę i suplementację do potrzeb organizmu.